Umowa zlecenie a ZUS (2026) — kiedy bez, kiedy z

Umowa zlecenie w JDG w 2026 roku: student i uczeń do 26 lat, zbieg tytułów, składki ZUS, zdrowotna, PIT-0 i PPK.

Umowa zlecenia nie jest automatycznie „bez ZUS”. Zakres składek zależy przede wszystkim od statusu zleceniobiorcy i innych tytułów do ubezpieczeń. Sama niska kwota umowy nie tworzy zwolnienia ze składek.

Student lub uczeń do 26 roku życia

Uczeń szkoły ponadpodstawowej lub student, który nie ukończył 26 lat, co do zasady nie podlega z umowy zlecenia ubezpieczeniom społecznym ani zdrowotnemu.

Ulga PIT dla młodych może objąć przychód z umowy zlecenia do łącznego rocznego limitu 85 528 zł, jeżeli spełnione są jej warunki. Po przekroczeniu limitu nie można pisać o bezwarunkowym „0 PIT”.

Status trzeba potwierdzić. Utrata statusu studenta albo ukończenie 26 lat zmienia zasady od właściwego dnia.

Zbieg tytułów do ubezpieczeń

Zleceniobiorca może mieć równocześnie etat, inne zlecenie albo działalność. Wtedy trzeba ustalić, z którego tytułu ubezpieczenia społeczne są obowiązkowe.

Przykładowo, gdy pracownik osiąga z etatu co najmniej minimalne wynagrodzenie, zlecenie u innego podmiotu może nie podlegać obowiązkowym składkom społecznym. Składka zdrowotna ze zlecenia nadal może być należna.

Nie da się poprawnie ocenić zbiegu wyłącznie na podstawie kwoty jednej umowy.

Gdy zlecenie jest obowiązkowym tytułem

W typowym przypadku składki społeczne obejmują:

emerytalną 19,52% — po 9,76% finansują płatnik i zleceniobiorca,
rentową 8% — 6,5% finansuje płatnik, a 1,5% zleceniobiorca,
wypadkową — finansuje płatnik, jeśli składka jest należna,
chorobową 2,45% — dobrowolnie finansuje zleceniobiorca,
zdrowotną 9% — finansuje zleceniobiorca z podstawy pomniejszonej o finansowane przez niego składki społeczne.

Fundusz Pracy zależy między innymi od łącznej podstawy i ustawowych zwolnień. Nie obowiązuje reguła „dopiero od 2,5-krotności minimalnej pensji”.

Koszt zleceniodawcy

Kosztem ponad wynagrodzenie brutto są składki finansowane przez zleceniodawcę, jeżeli są należne. Składki potrącane z wynagrodzenia zleceniobiorcy — w tym zdrowotna — nie są drugim kosztem dodawanym ponad brutto.

Dlatego kosztu zlecenia nie należy liczyć jako brutto plus wszystkie składki obu stron.

PPK przy umowie zlecenia

PPK nie dotyczy wyłącznie umowy o pracę. Osoba pełnoletnia wykonująca zlecenie może być „osobą zatrudnioną” w rozumieniu ustawy o PPK, jeżeli z tego tytułu podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Student do 26 lat zwolniony z ZUS ze zlecenia nie spełnia tego warunku z tego tytułu.

Umowa o dzieło

Umowa o dzieło co do zasady nie rodzi składek ZUS, ale wyjątki dotyczą między innymi umowy zawartej z własnym pracodawcą lub wykonywanej na jego rzecz. O charakterze umowy decyduje rzeczywisty sposób wykonania, nie tytuł dokumentu.

Ryczałt zleceniodawcy

Przedsiębiorca na ryczałcie może zatrudnić zleceniobiorcę, ale wynagrodzenie i składki płatnika nie obniżają przychodu opodatkowanego ryczałtem. Są wydatkiem gotówkowym, nie kosztem w kalkulacji podatku.

Najczęstsze błędy

Zwolnienie ZUS z powodu niskiej kwoty umowy.
Bezwarunkowe „zero PIT” dla studenta bez uwzględnienia limitu 85 528 zł.
Podział składki rentowej po 4% między strony.
Liczenie zdrowotnej bez pomniejszenia podstawy o składki społeczne zleceniobiorcy.
Założenie, że PPK nigdy nie obejmuje zleceniobiorców.
Odliczanie kosztu zlecenia od przychodu na ryczałcie.

Źródła

Potrzebujesz rozliczać zleceniobiorców?

Oxyok prowadzi księgowość JDG z zatrudnieniem — od 49 zł + VAT miesięcznie.

Napisz do Pawła albo zobacz księgowość Oxyok.

Materiał ma charakter ogólny. Przy zbiegu tytułów trzeba sprawdzić wszystkie umowy, podstawy i status ubezpieczonego.