Zwolnienia przedmiotowe z VAT w JDG w 2026 roku

Zwolnienie przedmiotowe dotyczy konkretnej czynności, a nie całego podatnika. Firma może równocześnie sprzedawać usługi zwolnione i opodatkowane. O prawie do zwolnienia decyduje pełny przepis i rzeczywisty charakter świadczenia — rzadko sam kod PKWiU.

Zwolnienie podmiotowe i przedmiotowe

Zwolnienie podmiotowe

W 2026 roku limit zwolnienia podmiotowego wynosi 240 000 zł sprzedaży, z uwzględnieniem zasad proporcji i czynności wyłączonych z limitu. Podatnik spełniający warunki może z niego korzystać albo zrezygnować.

Zwolnienie przedmiotowe

Art. 43 ustawy o VAT zwalnia wskazane dostawy i usługi po spełnieniu ich szczegółowych warunków. Przekroczenie limitu 240 000 zł nie usuwa zwolnienia z konkretnej usługi, jeżeli nadal spełnia ona przesłanki art. 43.

Nie można jednak przyjąć, że wszystkie zwolnienia przedmiotowe są bezwzględne. Ustawa pozwala w określonych przypadkach wybrać opodatkowanie, między innymi dla części transakcji nieruchomościowych oraz wybranych usług finansowych świadczonych podatnikom. Każda rezygnacja ma własne warunki.

Usługi medyczne

Zwolnienie obejmuje określone usługi opieki medycznej służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, jeżeli są świadczone przez podmiot albo osobę wskazaną w ustawie.

Trzeba sprawdzić dwa elementy:

• cel i charakter świadczenia,
• status usługodawcy.

Nie każda usługa wykonana przez lekarza jest zwolniona i nie każda usługa związana ze zdrowiem staje się zwolniona przez przypisanie do działu PKWiU 86. Świadczenia o celu wyłącznie estetycznym, doradczym lub dowodowym mogą nie spełniać warunku terapeutycznego.

Usługi edukacyjne

Zwolnienia edukacyjne obejmują różne podstawy, między innymi usługi jednostek systemu oświaty, uczelni oraz określone kształcenie zawodowe lub przekwalifikowanie.

Przy szkoleniu zawodowym znaczenie może mieć:

• prowadzenie w formach i na zasadach przewidzianych w przepisach,
• akredytacja — w zakresie objętym akredytacją,
• finansowanie w całości ze środków publicznych,
• inne szczególne warunki ustawy lub rozporządzenia.

Nie istnieje ogólna reguła „certyfikat oznacza zwolnienie”, a brak akredytacji nie zawsze automatycznie przesądza 23%.

Usługi finansowe i ubezpieczeniowe

Art. 43 obejmuje między innymi określone:

• usługi ubezpieczeniowe i reasekuracyjne oraz pośrednictwo,
• udzielanie kredytów i pożyczek oraz pośrednictwo,
• gwarancje i poręczenia,
• transakcje dotyczące rachunków, płatności, walut i instrumentów finansowych.

Zwolnienia mają wyłączenia, na przykład dla części usług doradczych, ściągania długów czy przechowywania. Sam związek usługi z finansami nie wystarcza.

W odniesieniu do wybranych usług finansowych ustawa pozwala zrezygnować ze zwolnienia przy świadczeniu ich na rzecz podatników, po spełnieniu warunków. Nie dotyczy to automatycznie usług ubezpieczeniowych.

Nieruchomości

Dostawa budynków i budowli

Zwolnienie zależy między innymi od pierwszego zasiedlenia, czasu od niego i wcześniejszych odliczeń lub ulepszeń. W określonych przypadkach strony mogą wybrać opodatkowanie, jeżeli spełnią warunki.

Nie każda sprzedaż nieruchomości jest zwolniona.

Najem mieszkania

Zwolnienie dotyczy wynajmowania nieruchomości mieszkalnych lub ich części na własny rachunek, wyłącznie na cele mieszkaniowe, z uwzględnieniem szczególnych regulacji dla społecznych agencji najmu.

Najem krótkoterminowy, zakwaterowanie i najem na inne cele nie korzystają z tego zwolnienia tylko dlatego, że lokal jest mieszkaniem.

Pomoc społeczna i opieka

Zwolnienia dla pomocy społecznej i opieki nad osobami wymagają sprawdzenia rodzaju świadczenia oraz statusu podmiotu lub sposobu finansowania wskazanego w ustawie.

Sam kod PKWiU 88 nie daje automatycznego zwolnienia. Oznaczenia „88.10.A” i „86.90.E” nie są prawidłowymi kodami PKWiU — litery na końcu występują w kodach PKD, nie w ten sposób w PKWiU.

Kultura i sport

Nie są zwolnione wszystkie teatry, kina, muzea ani wszystkie usługi sportowe. Zwolnienia obejmują określone usługi świadczone przez wskazane podmioty i pod dodatkowymi warunkami; mają też wyłączenia, między innymi dla części wstępu i usług komercyjnych.

Każdą usługę trzeba przyporządkować do konkretnego punktu art. 43, a nie do ogólnego hasła „kultura” albo „sport”.

Eksport towarów nie jest zwolnieniem przedmiotowym

Eksport towarów może być opodatkowany stawką 0%, jeżeli spełnione są warunki i podatnik posiada wymagany dokument potwierdzający wywóz. Stawka 0% nie jest tym samym co zwolnienie z VAT.

Przy 0% sprzedaż pozostaje opodatkowana i może zachowywać prawo do odliczenia VAT naliczonego. Przy sprzedaży zwolnionej prawo do odliczenia jest co do zasady ograniczone.

Faktura dla sprzedaży zwolnionej

Obowiązek wystawienia faktury zależy od rodzaju nabywcy, żądania i szczególnych przepisów. Jeżeli faktura dokumentuje sprzedaż zwolnioną, nie wykazuje kwoty VAT i powinna zawierać wymagane oznaczenia lub podstawę zwolnienia, z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w rozporządzeniu.

Nie wpisuj przypadkowego kodu PKWiU ani punktu art. 43. Podstawa na fakturze musi odpowiadać rzeczywistemu zwolnieniu.

VAT od zakupów

Jeżeli zakup służy wyłącznie sprzedaży zwolnionej, co do zasady nie daje prawa do odliczenia VAT naliczonego. Sama rejestracja jako czynny podatnik VAT tego nie zmienia.

Przy zakupach związanych jednocześnie ze sprzedażą opodatkowaną i zwolnioną może być potrzebne:

• bezpośrednie przypisanie wydatku,
• proporcja sprzedaży,
• prewspółczynnik, jeżeli występuje również działalność inna niż gospodarcza,
• korekta roczna lub wieloletnia.

Najczęstsze błędy

1. Uznanie, że każde zwolnienie przedmiotowe jest bezwzględne.
2. Oparcie zwolnienia medycznego tylko na PKWiU.
3. Zwolnienie dowolnego kursu z powodu certyfikatu.
4. Zwolnienie wszystkich usług kulturalnych lub sportowych.
5. Traktowanie eksportu jako sprzedaży zwolnionej zamiast 0%.
6. Założenie, że rejestracja VAT pozwala odliczać zakupy do sprzedaży zwolnionej.
7. Używanie kodów PKD z literą jako rzekomego PKWiU.
8. Brak podziału zakupów przy sprzedaży mieszanej.

Źródła

• Ustawa o VAT — ELI, art. 43 i 86

Potrzebujesz ustalić podstawę zwolnienia?

Oxyok prowadzi księgowość JDG ze sprzedażą opodatkowaną i zwolnioną — od 49 zł + VAT miesięcznie.

Napisz do Pawła albo zobacz księgowość Oxyok.

Materiał ma charakter ogólny. Zwolnienie trzeba przyporządkować do konkretnego przepisu i stanu faktycznego.